Wat is een Value Stream Map?
Een Value Stream Map (VSM) laat zien hoe materialen, informatie en activiteiten door een proces stromen om waarde voor de klant te creëren. Je kunt het zien als een landkaart van je proces, maar dan mét data.
In tegenstelling tot een flowchart of swimlane laat een VSM niet alleen zien wat er gebeurt, maar ook hoe goed het proces presteert. Daarom wordt een VSM ook wel een waardestroomanalyse genoemd.
Je kijkt altijd vanuit de klant. Alles wat niet bijdraagt aan waarde, is een kans voor verbetering.
Een Value Stream Map start altijd bij de huidige situatie. Daarom wordt deze ook wel de Current State VSM genoemd. Vanuit daar kun je een toekomstige situatie (Future State) ontwerpen en uiteindelijk toewerken naar een ideale situatie.
Hoe werkt een Value Stream Map?
Je kiest eerst een product of dienst en brengt vervolgens de hele keten in kaart, van leverancier tot klant.
Per processtap leg je niet alleen de activiteit vast, maar ook gegevens zoals:
- Hoe lang duurt deze stap?
- Hoeveel wachttijd zit ertussen?
- Hoeveel voorraad is aanwezig?
- Hoe vaak gaat het in één keer goed?
- Hoeveel herstelwerk is nodig?
Daarnaast breng je ook de informatiestromen in kaart. Juist daar ontstaan vaak verrassende vertragingen.
Onderdelen van een VSM
- De klant: Wat verwacht de klant? Welke levertijden en kwaliteit zijn belangrijk?
- De processen. Alle processtappen met bijbehorende data, zoals cyclustijd, wachttijd en kwaliteit.
- De leveranciers. Hoe betrouwbaar zijn leveringen en hoe bewegen materialen door de keten?
- De informatiestroom. Hoe lopen orders, planningen en communicatie? Hier zitten vaak verborgen vertragingen.
Welke data verzamel je?
Een VSM draait om feiten. Veelgebruikte gegevens zijn:
- Doorlooptijd
- Cyclustijd
- Wachttijd
- Voorraad (WIP)
- Omsteltijd
- Batchgrootte
- First Time Right
- Rework
- Kwaliteit
- OEE
- Productiviteit
- Leverbetrouwbaarheid
- Procesvariatie
Zo wordt niet alleen zichtbaar wat er gebeurt, maar ook waarom het gebeurt.
Waarom gebruik je een Value Stream Map?
-
Je maakt het proces zichtbaar
Verborgen wachttijden, overdrachten en voorraden worden ineens zichtbaar.
- Je ziet verspilling
Een VSM laat duidelijk zien waar tijd verloren gaat en waar geen waarde wordt toegevoegd.
- Je vindt bottlenecks
Knelpunten en variatie worden snel zichtbaar.
- Je verbetert gericht
Een VSM vormt een uitstekende basis voor Kaizen, PDCA, DMAIC en A3-probleemoplossing.
Productie én dienstverlening
Value Stream Mapping komt oorspronkelijk uit Lean en wordt veel gebruikt in productieomgevingen. Maar ook in kantoorprocessen, logistiek, zorg en dienstverlening werkt een VSM uitstekend.
Een Value Stream Map is meer dan een procesplaatje. Het is een krachtig hulpmiddel om de werkelijkheid zichtbaar te maken.
Want pas als je ziet waar tijd, kwaliteit en flow verloren gaan, kun je gericht verbeteren.
