Yamazumi-analyse: werk slim verdelen voor een betere flow

Wat is een Yamazumi-analyse?

Een Yamazumi-analyse geeft inzicht in hoe werkzaamheden zijn verdeeld over mensen, werkstations of processtappen. Het doel is eenvoudig: zorgen voor een evenwichtige werkverdeling, zodat iedereen op een vergelijkbaar tempo werkt en de flow van het proces verbetert.

Het Japanse woord Yamazumi betekent letterlijk "gestapelde berg". Die naam verwijst naar de grafiek die bij de analyse wordt gebruikt. Iedere stapel laat zien hoeveel werk een medewerker, machine of processtap uitvoert. Door de stapels naast elkaar te zetten, wordt direct zichtbaar waar het werk uit balans is.

In plaats van te vertrouwen op gevoel of ervaring, laat een Yamazumi-analyse met feiten zien waar capaciteit over is en waar juist knelpunten ontstaan.

Waarom is een Yamazumi-analyse belangrijk?

Veel organisaties verdelen werk op basis van historie of beschikbaarheid. Daardoor ontstaat vaak een situatie waarin:

• de ene medewerker voortdurend overbelast is;
• een andere medewerker regelmatig moet wachten;
• werk zich ophoopt bij één processtap;
• doorlooptijden onnodig lang worden.

Deze onbalans heeft gevolgen voor de hele waardestroom. Medewerkers ervaren werkdruk, klanten moeten langer wachten en processen worden minder voorspelbaar.

Met een Yamazumi-analyse maak je deze verschillen zichtbaar, zodat je de werkzaamheden beter kunt verdelen.

De relatie met Lean

Binnen Lean draait alles om flow: werk dat zonder onderbrekingen door het proces beweegt.

Een ongelijke werkverdeling verstoort die flow. Wanneer één medewerker structureel meer werk heeft dan de rest, ontstaat vanzelf een bottleneck. Andere collega's wachten op de volgende stap, terwijl de druk op één plek steeds verder oploopt.

Een Yamazumi-analyse helpt deze verstoringen zichtbaar te maken voordat ze leiden tot lange wachtrijen of kwaliteitsproblemen.

Daarmee draagt de methode direct bij aan het verminderen van:

• Muda (verspilling): minder wachten, minder overdrachten en minder onnodige bewegingen. Of eigenlijk meer focus op waarde.
• Mura (ongelijkmatigheid): een gelijkmatigere verdeling van het werk.
• Muri (overbelasting): voorkomen dat medewerkers of systemen structureel te zwaar worden belast.

Hoe werkt een Yamazumi-analyse?

Een Yamazumi-analyse begint met het in kaart brengen van alle werkzaamheden binnen een proces.

Voor iedere taak wordt vastgesteld:

• welke activiteiten worden uitgevoerd;
• hoeveel tijd iedere activiteit kost;
• wie de activiteit uitvoert;
• hoe vaak deze voorkomt.

Vervolgens worden alle werkzaamheden per medewerker of werkstation opgeteld.

Een eenvoudige situatie kan er als volgt uitzien.

Direct valt op dat werkstation B aanzienlijk meer werk uitvoert dan de overige stations.

Dat betekent niet automatisch dat B harder werkt, maar wel dat deze stap waarschijnlijk de doorstroming van het proces bepaalt.

De Yamazumi-grafiek

De uitkomsten worden meestal weergegeven in een gestapelde kolomgrafiek.

Elke kolom vertegenwoordigt een medewerker of processtap.

De verschillende kleuren binnen de kolom laten zien uit welke werkzaamheden de totale belasting bestaat.

Daarnaast wordt vaak een horizontale lijn toegevoegd die de takt time weergeeft.

Hierdoor wordt direct zichtbaar:

• welke werkstations boven de takt time uitkomen;
• welke capaciteit over hebben;
• waar werkzaamheden beter verdeeld kunnen worden.

De kracht van de grafiek is dat onbalans in één oogopslag zichtbaar wordt.

Wat is takt time?

Een Yamazumi-analyse wordt vrijwel altijd gecombineerd met de takt time.

Takt time geeft aan hoeveel tijd beschikbaar is om één product of dienst te leveren om aan de klantvraag te voldoen.

Bijvoorbeeld:

• Beschikbare productietijd per dag: 450 minuten
• Klantvraag: 225 producten

De takt time bedraagt dan:

450 ÷ 225 = 2 minuten per product

Wanneer één werkstation gemiddeld drie minuten nodig heeft, terwijl de takt time twee minuten bedraagt, ontstaat daar automatisch een wachtrij.

Een Yamazumi-analyse maakt dit direct zichtbaar.