Elke organisatie heeft een missie, een visie en vaak ook een aantal kernwaarden. Toch blijven deze waarden in veel organisaties beperkt tot een poster aan de muur of een pagina op de website. Binnen een Lean-organisatie hebben bedrijfswaarden een veel belangrijkere rol. Ze vormen het kompas voor gedrag, samenwerking en besluitvorming.
Bedrijfswaarden geven richting aan de manier waarop mensen met elkaar omgaan, hoe beslissingen worden genomen en hoe klantwaarde wordt gecreëerd. Ze zorgen ervoor dat medewerkers niet alleen weten wat de organisatie wil bereiken, maar vooral hoe zij daar iedere dag aan bijdragen.
Waarom zijn bedrijfswaarden belangrijk?
Regels en procedures bieden duidelijkheid, maar kunnen nooit iedere situatie beschrijven. Medewerkers maken dagelijks tientallen kleine en grote keuzes. Juist op die momenten bieden bedrijfswaarden houvast.
Wanneer een organisatie bijvoorbeeld de waarden "klantgerichtheid, eigenaarschap en samenwerking" centraal stelt, kunnen medewerkers deze gebruiken om afwegingen te maken wanneer er geen duidelijke procedure bestaat.
Bedrijfswaarden helpen medewerkers om zelfstandig beslissingen te nemen die passen bij de identiteit en ambities van de organisatie.
Waarden verbinden strategie met dagelijks werk
Een strategie beschrijft waar een organisatie naartoe wil. Bedrijfswaarden bepalen hoe de organisatie die ambitie wil realiseren.
Binnen Lean is deze verbinding essentieel. De strategie kan bijvoorbeeld zijn om de meest klantgerichte organisatie binnen de sector te worden. Om dat te bereiken is niet alleen een goed proces nodig, maar ook gedrag dat hierbij aansluit.
Wanneer klantwaarde centraal staat, betekent dit bijvoorbeeld dat medewerkers:
- actief luisteren naar klanten;
- verspillingen signaleren en wegnemen;
- verantwoordelijkheid nemen voor kwaliteit;
- samenwerken over afdelingsgrenzen heen;
- continu zoeken naar verbeteringen.
Zo worden bedrijfswaarden zichtbaar in het dagelijks handelen.
Waarden moeten worden voorgeleefd
Bedrijfswaarden krijgen pas betekenis wanneer ze zichtbaar zijn in het gedrag van mensen. Dat begint bij het leiderschap.
Medewerkers kijken minder naar wat leiders zeggen en veel meer naar wat zij doen.
Wanneer een organisatie zegt dat openheid belangrijk is, maar fouten worden afgestraft, ontstaat wantrouwen. Wanneer samenwerking een kernwaarde is, maar afdelingen op individuele doelstellingen worden afgerekend, zullen medewerkers vooral hun eigen resultaten optimaliseren.
Leiders hebben daarom een belangrijke voorbeeldfunctie. Zij laten door hun gedrag zien welke waarden werkelijk belangrijk zijn.
Waarden leven in de hele organisatie
Een veelgemaakte fout is dat bedrijfswaarden worden gezien als iets voor HR of het management. Binnen een Lean-organisatie zijn bedrijfswaarden juist een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Waarden komen tot leven wanneer zij zichtbaar zijn in:
- de manier waarop teams samenwerken;
- dagelijkse overleggen;
- besluitvorming;
- klantcontact;
- het geven van feedback;
- het oplossen van problemen;
- het verwelkomen van nieuwe collega's;
- het vieren van successen.
Pas wanneer waarden onderdeel worden van het dagelijks werk, beïnvloeden zij daadwerkelijk de organisatiecultuur.
Bedrijfswaarden ondersteunen Lean
Lean draait om het creëren van maximale klantwaarde met minimale verspilling. Dat vraagt om meer dan goede processen alleen. Het vraagt om een cultuur waarin mensen samenwerken, verantwoordelijkheid nemen en continu willen leren.
Veel Lean-organisaties hanteren daarom waarden zoals:
- Respect voor mensen.
- Klant staat centraal.
- Eigenaarschap.
- Samenwerking.
- Continu verbeteren.
- Openheid.
- Vakmanschap.
- Leren van fouten.
Deze waarden versterken het Lean-denken en helpen medewerkers om in uiteenlopende situaties de juiste keuzes te maken.
Waarden versterken eigenaarschap
Wanneer medewerkers de bedrijfswaarden begrijpen én zich ermee kunnen identificeren, ontstaat meer eigenaarschap.
Zij handelen niet omdat een manager dat vraagt, maar omdat zij geloven in de manier waarop de organisatie wil werken. Daardoor ontstaat intrinsieke motivatie.
Medewerkers denken eerder mee over verbeteringen, spreken elkaar aan op gedrag en nemen verantwoordelijkheid voor het gezamenlijke resultaat.
Bedrijfswaarden worden daarmee niet alleen een beschrijving van de organisatie, maar ook een bron van verbinding en betrokkenheid.
Van woorden naar gedrag
De kracht van bedrijfswaarden zit niet in de formulering, maar in de vertaling naar concreet gedrag.
Bij iedere kernwaarde kan de organisatie zichzelf de volgende vragen stellen:
- Welk gedrag willen we vaker zien?
- Welk gedrag past juist niet bij deze waarde?
- Hoe herkennen klanten deze waarde?
- Hoe helpen leidinggevenden medewerkers om deze waarde dagelijks toe te passen?
- Hoe nemen we deze waarde mee in werving, ontwikkeling en samenwerking?
Door waarden concreet te maken, worden ze bespreekbaar en meetbaar.
Een cultuur waarin waarden worden geleefd
In een volwassen Lean-organisatie zijn bedrijfswaarden geen losse begrippen, maar de basis van de organisatiecultuur. Ze verbinden strategie, leiderschap, processen en samenwerking.
Wanneer waarden door de hele organisatie worden geleefd:
- nemen medewerkers beslissingen die passen bij de organisatiedoelen;
- ontstaat meer vertrouwen tussen teams;
- wordt samenwerking eenvoudiger;
- groeit eigenaarschap;
- ervaren klanten een consistente dienstverlening;
- wordt continu verbeteren een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks werk.
Bedrijfswaarden vormen daarmee het fundament onder een sterke organisatiecultuur. Ze zorgen ervoor dat mensen, ook zonder gedetailleerde instructies, dezelfde richting kiezen. Juist daardoor ontstaat een organisatie waarin medewerkers zelfstandig kunnen handelen, samenwerken vanuit gedeelde overtuigingen en gezamenlijk werken aan maximale klantwaarde.
